ZABYTKOWE BUDYNKI GMINY TRZCIANA - DAWNA SZKOx W TRZCIANIE

Widok szko造 w roku 1924. Fot. ze zbior闚 A. M造narskiej. Obecny widok szko造.
Widok szko造 w roku 1924. Fot. ze zbior闚 A. M造narskiej. Widok szko造 w roku 2004. Fot. T.Olszewski

     Najprawdopodobniej ju w przysz造m roku, w momencie rozpocz璚ia prac przy budowie sali gimnastycznej dla szko造 podstawowej i gimnazjum w Trzcianie, rozebrany zostanie budynek dawnej szko造, w kt鏎ym obecnie mie軼i si 鈍ietlica i szkolna kuchnia wraz ze sto堯wk. Od czasu do czasu odbywaj si tu tak瞠 zaj璚ia lekcyjne.

     Budynek Szko造 Powszechnej w Trzcianie - jak w ksi捫ce "By這 to w Trzcianie" podaje Aleksandra M造narska" - zosta wybudowany w 1893 roku w miejscu zwanym "Stawiskiem". Przedtem musia造 by tu stawy, w kt鏎ych prawdopodobnie hodowano ryby. Budynek postawiono z drewna, a dach przykryto pap. Na dachu by豉 wie篡czka z blachy, na kt鏎ej umieszczono ruchom, blaszan chor庵iewk, ustawiaj帷 si odpowiednio do wiej帷ego wiatru. Po鈔odku wie篡czki zawieszony by zabytkowy dzwonek, pochodz帷y najpradopodobniej z trzcia雟kiego klasztoru kanonik闚 regularnych. Odzywa si codziennie, punktualnie o 7.30, wzywaj帷 uczni闚 do szko造.
    Budynek swoim kszta速em przypomina dawny dworek szlachecki. Przed wej軼iem ma tradycyjny ganek, kt鏎y przez dziesi徠ki lat ocieniony by pn帷zami dzikiego winogrona. Korytarz rozdziela budynek na dwie po這wy. Od strony wschodniej mie軼i豉 si klasa szkolna, od zachodniej trzypokojowe mieszkanie kierownika szko造. Brak by這 豉zienki, a ubikacja polowa znajdowa豉 si obok budynku gospodarczego. Z korytarza prowadzi造 na strych drewniane schody. Pod schodami ulokowano spi瘸rni. W pokojach i sali lekcyjnej wybudowano piece kaflowe, ogrzewane drewnem i w璕lem. W kuchni kierownika szko造 by du篡 piec kuchenny z kocio趾iem do podgrzewania wody i piecem chlebowym, w kt鏎ym mo積a by這 za jednym razem upiec 6 bochenk闚 chleba.

    Dzieje tego budynku 軼i郵e zwi您ane sa z histori wsi. Dobrze ten obiekt pami皻a jeszcze starsze pokolenie mieszka鎍闚. O zwi您kach  budynku z histori wspomina r闚nie szkolna kronika. Podaje ona np. tak informacje z czas闚 I wojny 鈍iatowej: "W po這wie grudnia 1914 ewakuowano Trzcian; pozosta這 tylko kilka rodzin, mi璠zy niemi i ja z dzie熤i. Odby豉 si tu straszna bitwa przez par dni z rz璠u, a kule powybija造 szyby i poprzebija造 軼iany, drzwi tak, 瞠 szko豉 przedstawia豉 okropny widok. Dnia 22.XII. 1914 nadesz造 wojska pruskie, kt鏎e wykona造 przez trzy dni szturmy, skutkiem tego wojska rosyjskie cofn窸y si z Trzciany i Leszczyny. W pierwszych dniach stycznia usun窸y si wojska austrjackie i pruskie, a ich miejsce zaj窸y treny austrjackie, kt鏎e tutaj pozosta造 do kwietnia. W szkole znajdowa si przez ten czas areszt dla 穎軟ierzy. W maju przyby inspektor szkolny p. Pietrzykowski i zarz康zi rozpocz璚ie nauki od 1 czerwca do ko鎍a lipca. Podj窸am wi璚 nauk w sali kancelarji gminnej, kt鏎a poprzednio s逝篡豉 jako szpital wojenny i w takiej to sali obryzganej krwi, niebielonej, odbywa豉 si nauka do 15.VII.1915 to jest do chwili, kiedy sami rodzice przestali posy豉 dzieci do szko造 z powodu rob鏒 polnych". Wiele ciekawych informacji o tej, zabytkowej szk馧ce podaje we wspomnianej ju ksi捫ce pani Aleksandra M造narska.

     Kilka lat temu zabytkow szko陰 w Trzcianie zainteresowa si redaktor "Gazety Krakowskiej" Jan Salamon. Napisa kr鏒ki, ale wymowny tekst pod tytu貫m "Ocalmy zabytkow szko喚".

Wycinek prasowy.

    "O Trzcianie, wiosce w tarnowskiej gminie 疾gocinie, pisa w swych "Kronikach" Jan D逝gosz. Przy przelotowej trasie z Krakowa przez Gd闚 i ζpan闚, w centrum Trzciany, obok szko造 podstawowej, znajduje si widoczny na zdj璚iu zabytkowy budynek starej szko造, w kt鏎ym mie軼i si obecnie sto堯wka. Niestety, szko造 w Trzcianie nie sta obecnie na jej remont. Mo瞠 przypomni sobie o nim tarnowski Wojew鏚zki Konserwator Zabytk闚 ? Szkoda bowiem, aby spotka go los wi郾ickiej "Koniuch闚ki", kt鏎 rozebrano".

     Ten sam problem poruszy豉 pani Aleksandra M造narska, kt鏎a w swojej ksi捫ce przypomina, 瞠 jej mama - Genowefa M造narska - wielce dla Trzciany zas逝穎na nauczycielka, podczas uroczysto軼i przej軼ia na emerytur, na spotkaniu z nauczycielami powiedzia豉: "Budynek starej szko造 jest obiektem zabytkowym, nale篡 go chroni, remontowa i zachowa dla potomno軼i/.../ wykorzysta go na Muzeum Regionalne w Trzcianie, kt鏎e nale瘸這by tu w Trzcianie zorganizowa, gdy dla zachowania ci庵這軼i naszej historii musimy chroni zabytki 鈍iad帷e o dawnej kulturze naszego spo貫cze雟twa".

     Jak si dalej u這膨 losy tego budynku, trudno jeszcze w tej chwili powiedzie. Czy uda si go uratowa od zag豉dy ? Je郵i nie mo瞠 sta w tym miejscu, bo b璠zie tu sala gimnastyczna, to mo瞠 warto go przenie嗆 w inne miejsce  i przy okazji odremontowa, a tak瞠 urzadzi w nim muzeum regionalne - tak sugeruj m. in. nauczyciele historii trzcia雟kich szk馧, 篡wo zainteresowani zar闚no uratowaniem tego budynku, jak i utworzeniem muzeum regionalnego. Tylko sk康 wzi望 na to pieni康ze ? - pytaj samorz康owe w豉dze gminy.

POST SCRIPTUM 16.02.2005
Rozbi鏎ka budynku starej szko造 - pocz徠ek lutego 2005 roku.

   Niestety nie uda這 si ratowa budynk闚 dawnej szko造. Na pocz徠ku lutego 2005 roku - w zwi您ku z budow sali gimnastycznej - obiekt zosta rozebrany i znik z trzcia雟kiego krajobrazu, dziel帷 los wspomnianej wy瞠j wi郾ickiej "Koniuch闚ki". Rozebrano tak瞠, znajduj帷 si na zach鏚 od budynku dziewi皻nastoletni, odr瑿n, wybudowan z kamienia, piwniczk.

   Jak twierdzi trzcia雟ki samorz康 zachowa豉 si jednak dokumentacja, kt鏎a pozwoli - je郵i uda si pozyska 鈔odki z zewn徠rz - na rekonstrukcj starej szko造, z przeznaczeniem tego obiektu na muzeum gminne. Budynek b璠zie sta jednak w innym miejscu.

     Dla cel闚 historycznych przypomnijmy, 瞠 do 29 stycznia 2005 roku w budynku starej szko造 funkcjonowa豉 szkolna sto堯wka, z kt鏎ej korzystali uczniowie szko造 podstawowej i gimnazjum. Po budynku nie ma ju 郵adu. Istnia 112 lat. Pozosta造 tylko wspomnienia i fotografie.

 
Fotografia starej szko造 wykonana 27.01.2005 r. Ostatni obiad w tej sto堯wce. Drugie z pomieszcze - kuchnia.
wstecz